Un lûc dulà che si cjatavin encje par fâ cualche cjant. Une passion par il sunâ. Prime che al rivàs il Trio Pakai, Cleulas si è simpri mostrât cjanterin e balerin. Al pâr che a veva di jessi encja una banda.
Ostarias
Sichè duncja encja las ostarias a vevin la lôr impuartan pai aprovigjonaments alimentârs pa bisugna da int e coma lûc di incuintri. Sot il gno ricuart as era trei: “di Peta”, ch’al era encja tabachin, “di Eufemia” e “Pakai”. Di gjenars si podeva cjatâ di dut, dal pan fresc di ogni dì, fin as samenças e farinas pai anemâi, bevandas di ogni sorta. Ma la sera, specialmente d’inviern, cuant ca tornavin i oms e i fantats, dopo fata la stagjon, si podevin cjatâ tal ostaria par passâ cualchi ora in compagnia. Al era il bancon cu la belança. Il lavandin, plui tart la machina da cafè. Sù la pareit devûr, las scanzias cu butiglias di senapa, licôrs, vâs di veri cun minzinas, mentas, bonbons di ogni colôr, spezias, cafè di vuardi… Sot il banc butiglions di vin, bira, gasosa, becero, chinotto, ma nencja ìnsumìâsi di aga minerâl (sai vessin savût i vecjos ch’a si veva di comprâ l’aga a voressin sgrisulît). Ca e là cuatri-cinc taulins cu las cjadreas, una stufa a legnas, al era dut l’aredo. Dopo son rivâts il “calcetto”, il biliart, la television, il juke-box e cumò i ‘videogiochi”. Si podeva jodi un mieç litro di vin, cuatri taces suntuna taula, po doi o cuatri aventôrs a zuâ das cjartas. Specialmente la sera al era il ritrovo da zoventût. Pareva un pierditimp, si disevin: «vâstu a bati il cûl al fant?». Di solit ai zuavin a ramin, treisiet, scarbocjo, briscola. Ogni tant tu sintivas a berlâ chei ch’a zuavin a mora. No simpri però a lava dut lis, a podeva stâ encja cualchi cavîl o barufa, ma nua di particolâr che subit si sedava dut, magari bevint dopo un taiut insierna par fâ pâs. A faseva cuasi part dal zûc encja chest. Però chel cal mancja di plui al è il cjantâ. Massime cuant che il got a lava sul cjâf si tiravin dongja par fâ una cjantada e cjocs, sancîrs, zovins, vecjos, stonâts, intonâts, dut al lava ben, no coventavin maestris. Siguramenti il risultât al sodisfaseva ducj. A cjantavin cjants di vuera, di naia, di folclôr, di gleisia e cualche volta encja… dal rest. Contents di cjantâ in ogni ocasion, specialmenti intas fiestas. Bastava stâ in compagnia ch’a era subit alegria. No tas ostarias. il compit das puemas al era cjantâ in gleisia su la linda ma la fiesta, dopo gjespui o rosari di Mai un troput si fermave sot il tei di plaça a fâ una cjantada. Chês che a tignivin su la usança a erin las fantatas “di Mestin”. Ogni tant a si univa encje cualchi fantat. Parfint sul lavôr (sal permetteva) i zovins ai cjantavin. Domandait Valerio cu la sô scura, cuant che ai lavin a sblancjâ, ce tant cai àn cjantât. Par un biel pouc dopo a è lada a finî che ai cjantava doma tal ostaria. Cuant che a vigniva la Nicea da Francia, pas fiestas di Nodâl, a tirava dongja una taulada di paisans, ducj chei presints, cu la Gjova a si sostentava a cjantâ. A vorès rinunciât sigûr di lâ a mangjâ par no fermâ e slungjâ chescj biei moments ca riviveva da sô zoventût.
Sunadôrs
Ma no doma il cjantâ encja il sunâ al era un grum praticât, sintût. Ai erin ducj “auto-didatti”, “auto-didatti”, vâl a dî a sunavin cença conossi un fruçon di musiche, a vorela. Vevin Viti cu la sô armoniche particolâr e Gjenesio che al è inmò su “la cresta dell’onda”, che ai clamin dapardut. Alora al era Teu “dal For” cul armoniche, Ugo cu la chitara, Vanino cul violin, dopo a ‘nd era cui ca sunava il mandolin e aitis che no m’impensi. Simpri a si univin Massimo e Basili par fà comedia. Una volta al era propit Basili cu la gjacheta e il cjapiel voltâts devantdevûr, una cjandela impiada sul cjapiel, la cravata par cinturia, montât su la taula di Eufemia ch’al dirigjeva la orchestra. Cuant ch’a si cjatavin a stavin dîs intîrs cença vegni a cjasa, massima di carnevâl. Par ultim ducj ricuardin Pakai e la sôs aventuras cun Gjenesio pardut il mont. Dopo di lui il pais al è restât vuarfin di musica. Mi contin che par vecjo a veva di jessi encja la banda a Cleulas.
di Silvia Puntel
Pubblicato da sarute